
30 saniyede
- Dirseğinin iç kısmında madeni para büyüklüğünde bir alan, günde iki kez, 7 ile 10 gün: AAD’nin yöntemi bu
- Temizleyici ya da durulanan başka bir ürün mü test ediyorsun? O alanda yaklaşık 5 dakika bırak, sonra durula
- Alerjik tepkilerin ortaya çıkması çoğu zaman birkaç gün sürer, yani bileğinde 20 dakika çok az şey kanıtlar
- Kolunda bir şey çıkmadı mı? Güçlü aktiflere yüzünde yine de yavaş başla
- Her seferinde tek bir yeni ürün ekle, aralarında yaklaşık iki hafta olsun
Cilt bakım ürünlerinde yama testi nasıl yapılır? Amerikan Dermatoloji Akademisi’nin (AAD) yöntemi şöyle: ürünü her zamanki miktarda, kolunun iç tarafında ya da dirsek kıvrımında, sürtünüp yıkanmayacağı bir yerde madeni para büyüklüğünde bir alana, 7 ile 10 gün boyunca günde iki kez sür. Sonunda kızarıklık, kaşıntı ya da şişlik yok mu? Yüzün için hazır.
Bu, yorumlarda göreceğin “biraz sür, 20 dakika bekle” testinden çok daha uzun. Yirmi dakika hemen batan bir ürünü yakalar, ama çoğu alerjiyi yakalamaz, çünkü onlar genelde ancak bir gün ya da daha uzun sürede ortaya çıkar. On gün yavaş geliyor, ama bütün yüzünde geçen zor bir haftadan iyidir.
Cilt bakımında yama testi nasıl yapılır, adım adım
10 günlük yama testin
- Yerini seç
Kolunun iç tarafında ya da dirsek kıvrımında madeni para büyüklüğünde bir alan. DermNet kulak arkasını ve boynun yan tarafını da sayıyor.
- Normal miktarını kullan
Yüzüne süreceğin kadar, minicik bir sürtme değil.
- Her gün, günde iki kez
Sabah ve akşam, 7 ile 10 gün boyunca. Temizleyici ya da durulanan başka bir üründe yaklaşık 5 dakika ya da kullanım talimatında yazdığı kadar beklet, sonra durula.
- 1. gün fotoğraf çek
Son gününde de aynı ışıkta bir tane daha. Hafif bir pembeliği hafızadan fark etmek zor.
- İlk işarette bırak
Kızaran, kaşınan ya da şişen cilt, ürünü yıkayıp çıkarman ve bir daha kullanmaman demek.
Yama testi neden 7 ile 10 gün sürer?
Çünkü iki tür tepki farklı saatlerle çalışır. Tahriş temastan kısa süre sonra ortaya çıkabilir. Alerji ise gecikmeli bir bağışıklık tepkisidir, DermNet’e göre genelde temastan 24 ile 72 saat sonra çıkar, tekrarlanan testlerde de çoğu zaman birkaç gün sonra kendini gösterir. Bu, DermNet’in bir hafta boyunca günde iki kez yapılan, yama testinin evde yapılan bir versiyonu olarak tanımladığı tekrarlı açık uygulama testine yakın. AAD’nin 7 ile 10 günü, biraz da pay bırakarak bunu karşılıyor.
Tahriş mi, alerji mi?
Tahriş
- Ürün cildin dış katmanına doğrudan zarar verir
- Hızlı, hatta tek kullanımdan sonra bile çıkabilir
- Genelde ürünün sürüldüğü yerde batma, yanma ya da kuruluk
- Güçlü aktiflerde, sert sabunlarda ve çok fazla suyla sık görülür
Alerji
- Bağışıklık sisteminin bir içeriğe tepki vermesi
- Genelde temastan 24 ile 72 saat sonra, bazen daha geç
- Kaşıntılı bir döküntü, bazen su toplamasıyla birlikte
- Ürünü sürdüğün yerin dışına yayılabilir
Cilt bakım ürününe tepki neye benzer?
Kızaran, kaşınan ya da şişen cilt AAD’nin kontrol listesi, NHS de buna su toplamasını ve kuruyup çatlayan cildi ekliyor. Açık tende tepki genelde kırmızı görünür. NHS’nin belirttiğine göre kahverengi ve siyah tende ise bunun yerine koyu kahverengi, mor ya da gri görünebilir, o yüzden renge baktığın kadar kaşıntıya, şişliğe ve dokuya da bak. Tepki verirsen AAD’nin tavsiyesi ürünü hemen yıkayıp çıkarmak ve kullanmayı bırakmak. Soğuk kompres ya da biraz vazelin daha iyi hissetmene yardımcı olabilir.
Dürüst bir istisna: retinol ve glikolik asit gibi bazı içerikler, özellikle hassas ciltte başta biraz tahriş edebilir. AAD bunu normal ve geçici olarak tanımlıyor. İlk gün kısa bir süre batıp sonra yatışan bir ürün, her gün daha çok kaşındıran bir üründen farklıdır.
Yama testi yüzde yapılır mı?
Koldan sonra evet, güçlü aktifler için de akıllıca bir ikinci adım. DermNet, yüz ya da göz kapakları gibi daha ince cilt için yapılmış bir ürünü daha kalın ciltte test etmenin yanıltıcı bir “sorun yok” sonucu verebileceği konusunda uyarıyor. O yüzden kolun sorunsuz geçtiğinde, bütün yüze geçmeden önce birkaç gece boyunca boynun yan tarafı ya da kulak arkası gibi yüz cildine daha yakın küçük bir alanda dene. Yama testi, haftada birkaç gece kullanılan bir retinoidi ya da asidi yüzünün nasıl kaldıracağını da söyleyemez, test ne derse desin güçlü aktiflere yavaş başlanmasının sebebi de bu.
Nubia da aynı şekilde çalışır. Retinoidler ve asitler haftada bir iki geceyle başlar ve kendi gecelerini alır, yeni bir gece de ancak cilt kontrollerin cildinin rahat olduğunu söylediğinde eklenir.
Yeni cilt bakım ürünleri tek tek nasıl eklenir
Aynı hafta yeni serum, yeni temizleyici ve yeni nemlendirici mi? Cildin alevlenirse üç şüphelin olur ve onları ayırt etmenin hiçbir yolu kalmaz. Birkaç yeni aktifi üst üste eklemek, bir şeyin tepki verme ihtimalini de baştan artırır. Her seferinde tek bir yeni ürün, aralarında yaklaşık iki hafta, her değişikliği okunabilir tutar.
Bir ayda iki yeni ürün
- 1 ile 10. günler: ikisini de kollarında test et
A ürünü bir dirseğinin içinde, B ürünü diğerinde. Farklı kollarda oldukları sürece yan yana test etmek sorun değil.
- 11. gün: A ürünü rutinine katılır
Güçlü bir aktif mi? Önce boynunun yan tarafında küçük bir alanda dene, sonra haftada bir iki gece.
- 11 ile 24. günler: yüzünü izle
İki hafta normal kullanım, başta ve sonda fotoğraf.
- 25. gün civarı: B ürünü katılır
Cildin hâlâ mutlu mu? B’yi de aynı şekilde ekle. Değilse hangisini suçlayacağını biliyorsun.
“Bana sivilce yaptı”: gerçekten yeni ürün mü?
Bazen evet. Yağ ya da sivilceye yol açan başka içerikler barındıran cilt ve saç ürünleri kullanmak, AAD’nin akneyi kötüleştirebilecek alışkanlıkları arasında. Ama yeni bir nemlendiriciden iki gün sonra çıkan tek bir sivilce zayıf bir kanıt, çünkü sivilceler zaten gelip gider. En yeni şişeyi suçlamadan önce o hafta başka neyin değiştiğini düşün: farklı bir güneş kremi, daha ağır bir saç ürünü ya da daha çok terleten antrenmanlar gibi. Sonra bir düzen ara: ürünün gittiği bölgede, kullandığın sürece gelmeye devam eden ve bıraktığında solan yeni kabarcıklar, kaşıntı ya da kızarıklık. Yeni bir retinoidde başlardaki pullanma ya da sivilceler ise ayrı bir konu, onu “Retinoidler, adım adım” dizisi anlatıyor.
Güvenlik notu: Bir üründen sonra dilinde ya da boğazında şişlik, nefes almakta ya da yutkunmakta zorluk veya baygınlık hissi acil durumdur. Hemen ABD’de 911’i, Birleşik Krallık’ta 999’u, Türkiye’de 112’yi ya da bulunduğun yerdeki acil numarayı ara.
Sık sorulanlar
Nemlendirici ve güneş kremi için de yama testi gerekir mi?
Değer. AAD’nin tavsiyesi, yeni bir cilt bakım ürününü rutinine katmadan önce test etmek, DermNet de parfümleri ve metilizotiyazolinon gibi koruyucuları yaygın alerjenler arasında sayıyor. AAD, kokusuz ya da bitki bazlı ürünlerin bile parfüm içerikleri barındırabileceğini ekliyor.
Tam olarak neye alerjim olduğunu nasıl öğrenirim?
Bir dermatolog resmi yama testi yapabilir, bu da tam içeriği belirler, böylece o andan itibaren her etikette neden kaçınacağını bilirsin.
İlgili yazılar
Kaynaklar
- How to test skin care productsAmerican Academy of Dermatology, erişim tarihi: 5 Kasım 2026
- Open application testDermNet, erişim tarihi: 5 Kasım 2026
- Allergic Contact Dermatitis: Symptoms, Causes, and TreatmentDermNet, erişim tarihi: 5 Kasım 2026
- Contact dermatitisNHS, erişim tarihi: 5 Kasım 2026
- AnaphylaxisNHS, erişim tarihi: 5 Kasım 2026
- 10 skin care habits that can worsen acneAmerican Academy of Dermatology, erişim tarihi: 5 Kasım 2026