Sivilce neden çıkar, şu sıralar sende neden çıkıyor?

Sivilce, kıl folikülü, yani gözenek dediğimiz minik açıklık, fazla yağ ve ölü deri hücreleriyle tıkandığında oluşur. İçinde bakteriler çoğalır, vücudun da buna iltihaplanmayla, bazen de irinle karşılık verir. Birleşik Krallık’ın ulusal sağlık hizmeti NHS’nin özeti bu. Yani “neden ben, neden şimdi?” diye soruyorsan cevap genelde bol yağ üreten bir cilt artı bir iki tetikleyici. Önce adımları tek tek anlatalım, sonra da değiştirebileceğin tetikleyicilere geçelim.

Sivilce neden çıkar: cildinin altındaki 4 adım

Siyah nokta, beyaz nokta, papül ya da kist: seninki hangisi?

Gelelim siyah noktaya: o kir değil. DermNet NZ koyu rengi, tıkacın yüzeyindeki melanine, yani cildinin kendi pigmentine bağlıyor, o yüzden daha sert ovalamak onu çıkarmaz. DermNet ayrıca bu tıkalı, iltihapsız akne türünün sigara içenlerde içmeyenlere göre daha yaygın olduğunu belirtiyor.

Neden birden sivilce çıkarmaya başladım?

NHS’nin listesinde ilk sırada hormon değişiklikleri var: ergenlik, regl, hamilelik ve menopoz dönemindekiler. Listede poliendokrin metabolik over sendromu (PMOS), yani uzun süre polikistik over sendromu (PKOS) olarak bilinen durum da yer alıyor. Sivilceler düzensiz reglle birlikte geliyorsa bunu bir doktora söyle. Hormonların dışında şunlara da bak. Sivilcelerin yeri bir kayış ya da kask gibi dışarıdan bir tetikleyiciye işaret edebilir, ama bir sivilcenin yeri tek başına içeride neler olduğunu söyleyemez.

Yiyecekler sivilce yapar mı? Süt ürünleri ve şeker hakkında kanıtlar ne diyor

Yiyecekler en çok aranan ama en az netleşmiş tetikleyici. AAD’nin kendi özeti şöyle: bir bağlantı olabilir, ama muhtemelen düşündüğün sebepten değil. Beyaz ekmek ve patates kızartması gibi kan şekerini hızla yükselten yiyecekler akneyi kötüleştirebilir. AAD’nin aktardığı en büyük çalışmada ABD’de 2.258 kişi kilo vermek için düşük glisemik bir diyete geçti ve %87’si aknesinin de düzeldiğini söyledi. İki küçük çalışmada da düşük glisemik diyette, her zamanki beslenmeye göre anlamlı ölçüde daha az akne görüldü: biri Avustralya’da 43 genç erkekle 12 hafta, diğeri Kore’de 32 kişiyle 10 hafta sürdü. Başka çalışmalar ise hiçbir bağlantı bulmadı.

Diğer şüpheli inek sütü. ABD’de yapılan bir çalışmada 47.355 kadın lisede ne yediğini hatırladı ve günde 2 ya da daha fazla bardak yağsız süt içenlerde akne görülme olasılığı %44 daha yüksekti. AAD’nin belirttiğine göre tam yağlı, az yağlı ve yağsız sütün hepsi akneyle ilişkilendirilmiş, yoğurt ya da peynirin daha fazla sivilceye yol açtığını gösteren bir çalışma ise yok. Bunlar kanıt değil, bağlantı, bazıları da yıllar öncesine ait hatıralara dayanıyor, o yüzden AAD daha fazla araştırma yapılması gerektiğini söylüyor. Bize sorarsan: bir önseziyle koca bir besin grubunu hayatından çıkarma. Bunun yerine şüphelendiğin bir yiyeceği birkaç hafta takip et ve ne olursa olsun cildine bakmaya devam et, çünkü tek başına bir diyet değişikliği cildini temiz tutmaya yetmez.

Fungal akne mi? Sivilceden nasıl ayırt edilir

“Sivilcelerin” kaşınıyorsa, çoğunlukla sırtının üst kısmında ve göğsünde çıkıyorsa ve her kabarcık bir diğerinin aynısıysa bu, genelde fungal akne (mantar akne) denen Malassezia folikülit olabilir. Sebebi bir maya mantarı. DermNet NZ bunu aralarında siyah ya da beyaz nokta olmayan, küçük, birbirinin aynı, kaşıntılı kabarcıklar olarak tarif ediyor, bunlar bazen alında, saç çizgisinde, çenede, boyunda ya da kolların üst kısmında da çıkabiliyor. Sıcak ve nemli hava, çok terlemek, yoğun kıvamlı kremler ve güneş kremleri, bir de antibiyotikler bunu daha olası kılar. Akneyle karıştırmak kolay, o yüzden bu sana tanıdık geliyorsa bir doktor bunu doğrulayıp antifungal bir ilaç yazabilir.

Güvenlik notu: Derin, ağrılı şişlikler, iz ya da koyu leke bırakan sivilceler veya ısınan, şişen ve kızaran cilt: bir pratisyen hekime, aile hekimine ya da dermatoloğa görün.