Yastık kılıfı, yüz havlusu ve makyaj fırçaları ne sıklıkla yıkanmalı?

Kısa versiyon: makyaj fırçalarını 7 ile 10 günde bir yıka, yüz bezlerini ve yüz havlularını haftada en az birkaç kez değiştir, sana uyuyorsa yastık kılıfını da haftada bir değiştir. Hepsinden önce de ellerini yıka. Bir cilt bakım rutininin bütün hijyen haritası bu, hiçbiri de titizlik gerektirmiyor.

Neden uğraşasın? Birleşik Krallık’taki Aston Üniversitesi’nden araştırmacılar kullanılmış 467 ruj, dudak parlatıcısı, eyeliner, maskara ve makyaj süngerini test ettiğinde bunların yaklaşık %79 ile %90’ında E. coli ve Staphylococcus aureus dahil bakteri vardı. Açık ara en kötüsü süngerlerdi: %93’ü hiç temizlenmemişti, %64’ü de yere düşüp yine kullanılmıştı. Paniğe gerek yok, sadece yüzüne dokunan şeyleri yıkamak için iyi bir sebep.

Makyaj fırçaları ve süngerleri ne sıklıkla temizlenmeli?

AAD’nin tavsiyesi 7 ile 10 günde bir. Fırçalar makyaj kalıntısı, yağ ve bakteri toplar, AAD de kirli fırçaları sivilce, döküntü ve cilt enfeksiyonlarıyla ilişkilendiriyor. Yöntemi şöyle: uçlarını ılık suyun altında durula, bir yemek kaşığı şampuan eklediğin bir kâse ılık suda çevir ve su berraklaşana kadar durula. Bir kâğıt havluyla sıkıp suyunu al, sonra uçları tezgâhın kenarından sarkacak şekilde bir havlunun üstüne yatır. Bardakta dik kurutursan su, başlığı tutan yapıştırıcıya doğru akar.

Süngerler işin zor kısmı, çünkü likit fondötenle kullandığın bir sünger nemli kalır, mikroplar da en uzun nemli yerde tutunur. Mümkünse süngerini kullandıktan sonra durula, kapalı bir çanta yerine açık havada kurumaya bırak, yırtıldığında ya da banyonun zemininde bir tur attığında da yenisiyle değiştir.

Yüz havlusu ne sıklıkla yıkanmalı?

Cleveland Clinic’ten bir dermatolog, haftada en az birkaç kez temiz bir yüz bezi kullanmayı, banyo ve el havlularını da haftada en az bir kez yıkamayı öneriyor. Açıklamasına göre bir havlu ne kadar uzun nemli kalırsa maya, bakteri ve küfler üzerinde o kadar uzun yaşar. O yüzden havlunu askıda toplu halde bırakmak yerine bir çubuğa yayarak as, banyon nemli kalıyorsa da havluları haftada iki üç kez yıka.

Egzaman varsa daha titiz ol, çünkü aynı yazı kirli havluların egzamayı alevlendirebileceğini belirtiyor. Sadece yüzün için ayırdığın, iki üç günde bir değiştirdiğin küçük bir havlu işi basit tutar.

Sivilce için yastık kılıfı ne sıklıkla değiştirilmeli?

Tavsiyenin kanıtın önüne geçtiği yer burası. 2023’te Austin’deki Teksas Üniversitesi’nden iki dermatolog, yatak takımlarını sivilceyle ilişkilendiren çalışmalar için PubMed, Embase ve Cochrane Library’yi taradı ve hiç bulamadı. Haftada bir çarşaf ve yastık kılıfı değiştirmenin sivilceyi önlediğini söyleyen 2021 tarihli bir AAD sosyal medya paylaşımını fark etmişlerdi, mektuplarına göre de bu konuyu dile getirmelerinin ardından AAD paylaşımı kaldırdı.

Kaygıları pratikti: çamaşır, işe yaradığı kanıtlanmış tedavilere gidebilecek zaman ve para demek. O zaman dürüst versiyonu şu. Yastık kılıfını haftada bir değiştirmek iyi bir hijyen alışkanlığı. Saç ürünlerin ya da kalın bir gece balmı onu yağlı bırakıyorsa daha erken değiştirmek mantıklı. Ama temiz bir yastık kılıfı bir sivilce tedavisi değil, sivilceler tekrar tekrar geliyorsa işe yaradığı kanıtlanmış bir sivilce ürünü ya da bir dermatolog, fazladan çamaşırdan çok daha fazlasını yapar.

Cilt bakımından önce el yıkamak gerekir mi?

Evet, yaklaşık 20 saniye sürüyor. NHS’ye göre doğru bir el yıkama, iki kez “İyi ki doğdun” söyleyecek kadar sürer, NHS mümkünse önce yüzüklerini ve bilekliklerini çıkarmayı da öneriyor. Sonra ellerini tamamen kurula. Cilt bakımından önce el yıkamayı tek başına test eden bir çalışma bulamadık, ama mantık sağlam: rutin, birkaç dakika boyunca bilerek ellerini yüzünde gezdirmek demek, bu arada eller kavanozlara, pompa ağızlarına ve damlalık uçlarına da dokunuyor.

Yakında lavabo yok mu? NHS sabun ve su olmadığında alkol bazlı bir el dezenfektanı öneriyor, bu da öğle saatinde güneş kremini tazelemeden önce işe yarar. Yeniden sürmeden önce yüzünü tekrar yıkamana gerek yok.

Kavanoz, pompa ya da tüp: hangisi daha temiz kalır?

Pompalar ve tüpler parmaklarını üründen uzak tutar, o yüzden en kolay kazanç onlar. Kavanozlar da olur, ama her daldırışta parmaklarında ne varsa ürüne geçer, FDA da koruyucuların zamanla bozunduğunu, bakteri ve mantarların da tam o zaman fırsat bulduğunu belirtiyor. Temiz bir spatula ya da temiz, kuru bir parmak kullan ve kapağı geri kapat. Sıcaklık da önemli: FDA’nın tavsiyesi ürünleri yazın araba içi gibi sıcak yerlerde bırakmamak.

Cilt bakım ürünlerini ve makyajı paylaşmak sorun olur mu?

Gözlerine ya da dudaklarına değen her şeyi kendine sakla. FDA bunu açıkça söylüyor: makyajını paylaşma, çünkü bir enfeksiyonu paylaşıyor olabilirsin. En riskli olanlar göz ürünleri, o yüzden FDA, üreticilerin genelde maskarayı aldıktan 2 ile 4 ay sonra değiştirmeyi ve kurumuş bir maskarayı asla suyla ya da tükürükle canlandırmamayı önerdiğini söylüyor. AAD’ye göre fırçalar da sana özel kalmalı. Temiz elli iki kişinin paylaştığı pompalı bir nemlendirici ise başka bir konu.

Güvenlik notu: Maskara ya da eyeliner kullandıktan sonra gözlerin kızarır, ağrır ya da yapış yapış olursa bu bir enfeksiyon olabilir. Ürünü bırak, at ve bir eczacıya ya da doktora danış. Gözün ağrıyorsa ya da görmen değişirse hemen yardım al.